Kịch Thơ

                                            Thạch Hà - 1982

Thay lời tựa

Trong một buổi mạn đàm tại Chùa Vạn Hạnh, đạo hữu LQH đã say mê diễn tả, cho đến chi tiết, vở kịch mà đạo hữu dự định sẽ trình diễn vào ngày Phật-Ðản năm tới.   Trình bày xong, tôi hỏi:"Thế đã có ai nhận viết kịch chưa?"  Ðạo hữu trả lời gọn ghẻ: "chưa".  Thế là tôi nhận lảnh soạn thảo lời kịch mà tôi gọi là "Ngày Thành Ðạo".  Lý do tội nhận làm việc nầy là vì:

1)  Trước hết, tôi muốn tiếp tay giúp một người bạn cũ.  Dù sót lại của trường Thiên Hựu tại đất San Diego nầy chỉ có hai chúng tôi.  Nhớ lại năm nào, hai chúng tôi cùng mài miệt kinh sách cố học La-Hy với các cha cố, rồi giờ đây vào tuổi lục tuần, lại cùng nhau xây dựng Hội Phật-Giáo Việt Nam tại San Diego, ngay bước đầu tiên, chia xẽ những thăng trầm nan giải.

2)  Thứ hai, tôi đã thấy rõ sự cố gắng vĩ đại của đạo hữu LQH trong mùa Phật Ðản vừa qua, với vở kịch" Ngày Ðản Sanh".  Sự thành công ấy đã gột rửa được những thành kiến sai lầm mà nhiều người đã có với Ðạo Hữu.

3) Thứ ba, tôi cảm thấy hứng thú ngay sau khi nhà đạo diễn "tưởng tượng" vở kịch, và tôi đã dẹp bỏ mọi công việc khác sang hàng thứ yếu để sớm hoàn tất vở kịch thơ này.

Nguyện xin hồi hướng công đức hoàn thành vở kịch thơ "Ngày Thành Ðạo" nầy cho tất cả chúng sanh.

Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật

Mạnh Hạ Nhâm Tuất

Thạch Hà

                                                                          KỊCH THƠ

                                                                          NGÀY THÀNH ÐẠO

                                                                                MÀN I

                                                                                Cảnh 1

                                                    (Người ngâm thơ trước sân khấu)

                    Nhìn nhân loại bơi trong biển khổ
                    Vòng luân hồi tử tử, sinh sinh
                    Mịt mù trong cõi vô minh
                    Hại nhau chẳng một chút tình thương nhau!

                    Sinh, già, bệnh, khổ đau, rồi chết
                    Tham vọng nhiều, diệt hết lương tri
                    Con người nặng vướng mê si
                    Sống trong ích kỷ, biết gì vị tha

                    Từ Thái Tử xuất gia tìm đạo
                    Thấm thoát đà hơn sáu năm qua,
                    Sơn khê muôn dặm bao la
                    Ðường sâu thăm thẳm, rừng già âm u

                    Ra-na-ghi-ri sương mù che lấp
                    Mấy năm trường tu tập đoạ đầy,
                    Xác thân khổ hạnh ốm gầy
                    Biết không kết quả phải thay đổi đường

                    Sức lực kiệt hơi tàn, mòn mỏi
                    Vẫn chưa tìm ra cõi quang minh
                    Ðường xa tiếp tục một mình
                    Quyết tâm giải thoát chúng sinh, độ đời.

                    Vua Tần-Xà-Ba-La, một thời gặp gỡ
                    Thái Tử khuyên dứt bỏ tục xưa,
                    Hằng năm tế lễ, say sưa,
                    Tránh đừng tàn sát, nên chừa súc sinh.

                    Vua năn nỉ, cố tình lưu giữ
                    Thái Tử không do dự, khước từ
                    Cung vàng điện ngọc có dư,
                    Con khôn, vợ đẹp phai mờ trong tim.

                    Còn nghe tiếng la rên, than khóc
                    Của chúng sinh lăn lóc trần gian
                    Lòng còn cuồn cuộn đau thương
                    Quyết tròn hạnh nguyện, tìm đường sáng soi.

                    Khi chân lý rạng ngời trước mắt,
                    Khi thấy đường dẫn dắt chúng sinh
                    Hẹn về lại chốn thành kinh
                    Sẽ tìm đáp tấm thịnh tình quân vương.

                    Hy-Mã-Lạp-Sơn, đường hiểm trở,
                    Bình bát đeo vai, gậy gỗ chống tay,
                    Phong sương phủ một lớp dày
                    Thân người vương giả mỗi ngày một suy!

                    Nhưng ý chí kiên trì vững mạnh
                    Tình thương vô hạn định, chở che
                    Người đi không nghĩ đường về
                    Không lo nguy hiểm, không nề gian lao.

                    Gặp A-La-già, Ca-Lan, nào đồng ý,
                    Ðầu cũng còn ấu trỉ, hẹp hòi,
                    Ðạo tìm ở tự TA thôi
                    Trí tâm sáng suốt là nơi phải tìm

                    (người ngâm thơ đi vào)

                                        Cảnh 2

                    (Bên trong màn, lời ngâm thơ kể chuyện.  Bên ngoài trẻ chăn cừu đang chơi với Ðức Phật.
                     Vũ điệu miền Trung "Qua đèo".)

                    Dừng chân ở xứ Phật Ðà,
                    Bên rừng thanh tịnh trải qua một thời
                    Phong sương, chiếu đất màn trời
                    Quên ăn, quên ngủ, tại nơi tham thiền.

                    Như là một vị Thần Tiên
                    Trên trời giáng xuống cho miền Tần Loa
                    Mục đồng ở khắp gần xa
                    Quây quần đùa giởn vui ca tưng bừng.

                                        Cảnh 3

                    (Phật ra.  Trẻ mục đồng bao vây đùa giởn, bên trong ngâm thơ lời Phật)

                    Một tâm hồn thanh cao trong sáng
                    Thể xác nên cường tráng, vững vàng
                    Nỡ nào ngã quỵ giữa đường
                    Không đi đến đích, vô phương giúp đời!

                    Hỡi những bông hoa dại:
                    Mọc ở ven sườn đồi
                    Các con tắm ánh nắng tươi
                    Và thở được khí trời trong sáng,
                    Có bao giờ các con buồn chán
                    Muốn diệt mất mùi hương,
                    Hay bỏ đi màu sắc dễ thương
                    Mà các con đang phô bày ra đó?

                    Hỗi những đám thùy dương tươi tốt:
                    Các con nhờ thuật gì
                    Ðể thích nghi với thiên nhiên hoà hợp
                    Và sung sướng vươn mình lên cao nhất
                    Ở vùng trời Hy-Mã-Lạp sơn
                    Mà ngân theo gió lộng muôn phương?

                    Và hỡi đàn chim non
                    Thiên nhiên đã phú cho đôi cánh
                    Hót véo von trong hạnh phúc yêu đời
                    Dưới nắng mai theo gió sớm, lộng trời,
                    Với những quý giá đó
                    Có bao giờ vì lòng tham
                    Một cái gì khác quý hơn
                    Mà các con đành ruồng bỏ?

                    Thế nhưng con người, anh cả của muôn loài,
                    Lại đã đem trí óc tuyệt vời
                    Tự đào huyệt để chôn đời mình sớm.
                    Không thể được, ta không chấp nhận!

                                        Cảnh 4

                    (Bên ngoài hát "Lý Ngựa Ô".  Bên trong ngâm thơ)

                    Giữa khung trời bát ngát
                    Dưới ánh dương huy hoàng
                    Sưỡi muôn người ấm áp
                    Ngân lên giọng ca vang.

                    Giọng ca rất nhịp nhàng
                    Vọng lại trong không gian
                    Gieo vào trong nhân loại
                    Nỗi mừng vui chứa chan!

                    (Hát đoạn sau nầy, xem bản nhạc ở phụ bản)

                    Hãy lên cho ta một cây đàn
                    Ðừng quá cao cũng đừng quá thấp
                    Theo tiếng đàn chúng ta sẽ múa
                    Và con tim mọi người sẽ đập
                    Theo nhịp chân ta,
                    Ðàn quá cao thì giây sẽ đứt,
                    Giây quá thấp thì đàn sẽ câm,
                    Một cây đàn lên giây đúng mức
                    Mãi hoài sẽ vang ngân,

                    (Bên trong ngâm tiếp lời Phật nói)

                    Ta không ngờ, Giữa đám bình dân
                    Mà có được những ý hay như thế!
                    Ừ! Có lẽ trong cung đàn cứu thế
                    Ta đã lầm mà để giây cao,
                    Ðàn đứt giây thì biết làm sao
                    Dùng lại được khi ta cần đến nó!

                                        Cảnh 5

                    (Tu-Xà-Ða và Tì nữ.  Tì nữ múa hát bài "Nương chiều".   Phật tọa Thiền ở gốc cây.
                    Trẻ mục đồng chơi chung quanh.  Dứt bài hát "Tu-Xà-Ða đến lạy Phật.  Bên trong ngâm thơ)

                    Lạy Ngài cao cả!
                    Ngài đã ban cho những phúc lành
                    Luôn luôn tràn ngập gia đình chúng con,
                    Gọi là lễ mọn tri ân
                    Lòng thành có món quà dâng lên Ngài.

                    (Phật tiếp chén cháo sữa của Bà Tu-Xà-Ða)

                    -   Thưa Ngài:
                       Chẳng hay Ngài dùng có được chăng?

                    -   Người đã cúng dường cho ta thứ gì mà ngon thế?

                    Hỡi lượng cao cả, đã ban ơn cho con,
                    Con lấy sữa của một bầy bò giống
                    Dùng để nuôi một lứa bò tơ,
                    Khi chúng lớn lên, con lại cũng nhờ
                    Chúng nuôi tiếp, sáu con bò tốt nhất.
                    Ðợt sữa sau cùng, con cho vào bình bạc
                    Rồi đem chưng cùng thứ gạo rất thơm
                    Mà con đã công phu chọn lựa kỹ càng.
                    Con còn ướp thêm nhiều hoa quý,
                    Lòng thành kính, con dồn bao tâm trí
                    Tư tay làm để đến đáp ơn Ngài.
                    Công tuy nhiều, nhưng ơn khó lạt phai
                    So sánh được thế nào trong muôn một,
                    Ðây cháu bé, lẽ sống đời cao tột,
                    Mà gia đình con đã được Ngài ban,

                    (Lời Phật daỵ)

                    Ta mong hạnh phúc của người
                    Gia đình êm ấm suốt đời bên nhau,
                    Ta mong cháu bé mai sau
                    Hai vai nhẹ gánh lo âu giữa đời,

                    Ta không phải vị Thần Trời,
                    Ta đây cũng chỉ là người trần gian,
                    Xưa là Thái tử hiên ngang
                    Nay là lữ khách tha phương, không nhà,
                    Bao năm ròng rả xuất gia
                    Quyết tâm tìm đạo để mà sáng soi
                    Chúng sanh đau khổ chơi vơi,
                    Sống trong mê muội suốt đời không hay.

                    Ta phải tìm ra ánh Ðạo nầy,
                    Nhiều khi ta cảm thấy đâu đây
                    Bên ta thoáng hiện nhiều tia sáng
                    Nhưng bỗng chốc rồi vụt biến ngay.

                    Có lẽ sức ta quá mõi mòn
                    Nên không lưu giữ nổi hào quang
                    Hôm nay ta được người giúp đỡ,
                    Bình phục như xưa, thật cám ơn!

                    Công ơn ấy ta biết lấy gì đáp lại?

                    (Lời Tu Xà Ða)

                    Hỡi lượng cao cả, đóa hoa lan nhỏ dại
                    Chỉ vài giọt sương cũng đủ thắm tươi rồi
                    Ðời con thoải mái êm trôi
                    Không còn mong ước, không đòi lợi danh
                    Sống trong hạnh phúc gia đình
                    Chồng con khỏe mạnh, một mình đảm đang
                    Con con vui vẻ bình an
                    Con không oán trách, giận hờn một ai
                    Luôn luôn tin chắc ngày mai
                    Việc gì cũng sẽ tốt tươi hơn nhiều
                    Theo con chỉ có một điều
                    Ác thì gây họa, thiện gieo phúc lành
                    Cho nên con chỉ giữ mình
                    Bớt đi dục vọng, thêm tình thương yêu

                    (Lời Phật)

                    Hay thay, người dạy khá nhiều
                    Những bài đích đáng, cao siêu bậc thầy
                    Người đi đúng hướng không hay
                    Không cần chỉ dẫn chim bay trúng đường
                    Không cần kinh sách, từ chương
                    Người đà hiểu rõ, phi thường sâu xa
                    Hỏi trong thế giới ta bà
                    Mấy ai hiểu, sống như là  người đây
                    Khổ thay trong cõi đời này
                    Nhiều người cần có bàn tay dẫn đường
                    Cũng vì thế, ta quyết tâm tìm đạo

                    Ngày hôm qua, có một bà thiểu não,
                    Ôm xác con, khóc lóc đến tìm ta
                    Van xin ta cứu sống đứa con bà
                    Ta đã bảo hãy đi xin tro ấm
                    Của một nhà nào yên vui đằm thấm
                    Chưa bao giờ đau khổ, tóc tang
                    Bà trở về, thất vọng, chán chường
                    Vì không thể làm sao tìm được
                    Ta mới nói cho bà thông suốt
                    Hễ ở đời đà trót làm người
                    Luật thiên nhiên, không thể đổi dời
                    Sinh, lão, bệnh, tử, đành cam phận
                    Toàn nhân loại phải lao đao, lận đận
                    Không phải mình bà mà tưởng bất công
                    Cả đại dương bát ngát mênh mông
                    Ðầy nước mắt của toàn nhân loại
                    Thêm giòng lệ nữa, không có gì thay đổi
                      Ta khuyên bà nên dập tắt nỗi sầu
                    Gắng tu hành cho cuộc sống mai sau
                    Thôi,
                    Người hãy về đi, với cuộc đời
                    Chúc người dũng cảm vượt chông gai
                    Làm tròn nhiệm vụ đà thề nguyện
                    Bên cạnh gia đình hưởng an vui,

                    Còn ta, ta hẹn một ngày mai
                    Giải thoát lầm than hết mọi người,
                     Phận sự sẽ tròn, tìm được đạo
                     Hào quang rực rỡ, ánh vàng tươi

                     (Bà Tu Xà Ða và tì nữ xá lui ra.
                      Nhạc êm dịu, Phật thề)

                     Dù xương ta mục, máu ta khô
                     Như đá, như đồng vẫn cứ trơ
                     Ta quyết không rời cây đại thọ
                     Phải tìm thấy đạo giữa hư vô

                                 Cảnh 6

                     (Cây Bồ Ðề. Phật tọa thiền.  Bên trong ngâm thơ)

                                     Từng vòm lá xanh
                                     Từng ngành rộng rãi
                                     Gốc Bồ Ðề vĩ đại
                                     Thái tử ngồi kiết già
                                     Ðã bốn mươi chín ngày qua
                                     Ngài tham thiền nhập định

                                     Khí thiêng như báo trước điềm lành
                                     Cây cỏ vươn mình đượm sắc xanh
                                     Ngào ngạt hương sen theo gió thoảng
                                     Líu lo chim hót nhịp đầu cành
                                     Không gian trổi nhạc mừng nhân loại
                                     Vũ trụ ca bài gọi chúng sanh
                                     Sắp có hiền nhân ra giải thoát
                                     Thế gian sống lại buổi bình minh

                                     (Tiếng trời vọng lại)

                                     Hỡi người con anh linh của vũ trụ,
                                     Hỡi đấng vương giả, mà xa hoa không quyến rũ
                                     Dục vọng không mù quáng lương tri
                                     Như núi đồi không thể suy vi,
                                     Ý chí mạnh như giòng thác đỗ
                                     Ngài chống lại can trường, hùng hổ
                                     Thắng cảm tình và thể xác yếu hèn
                                     Ngài đã đem trí huệ ngang nhiên
                                     Soi sáng tỏ con đường giải thoát
                                     Ðích sắp tới, nhưng còn đọan chót
                                     Haỹ mau lên, thắng cuộc cuối cùng
                                     Công đức Ngài sẽ toàn vẹn mênh mông
                                     Muôn vạn nẽo của đất trời u tối
                                     Ánh sáng Ngài soi, mọi người chờ đợi
                                     Hãy mau lên, vượt đoạn cuối cùng.

                                                        (Hạ màn)

                                                      MÀN 2

                                                      Cảnh 1

                                    (Trong màn ngâm thơ kể chuyện)

                                   Màn đêm yên tĩnh giữa rừng già        
                                   Bốn mươi chín đêm rồi đã trải qua
                                   Thái tử tham thiền trong bóng tối
                                   Hào quang tỏa sáng khắp gần xa

                                   Ma vương quỹ sứ thấy hào quang
                                   Biết trước rồi đây cõi thế gian
                                   Thái tử thành công về giải thoát
                                   Nhân loại mừng vui ánh đạo vàng.

                                   Quỹ THAM đến trước vẻ hiên ngang
                                   Nhắc lại thời xưa sống vẻ vang
                                   Thái tử oai nghi trong điện ngọc
                                   Con khôn vợ đẹp giữa trần gian

                                    (Phật phóng hào quang)

                                                 Cảnh 2

                                   (Quỹ SÂN ra múa.  Bên trong ngâm)

                                   Ta phá hết, đố ai ngăn cản,
                                   Ta nhóm lửa giữa lòng người
                                   Ðể thiêu đốt thiên hạ khắp nơi
                                   Ta giết hết, ta gieo nọc độc
                                   Và thế giới sẽ tiêu diệt vì ta,
                                   Hỡi Thái tử Tất Ðạt Ða
                                   Ta bắt người làm đồ đệ.

                                   (Phật phóng tia hào quang)

                                  (Tiếp theo quỹ SI ra)

                                  Nầy Thái Tử,
                                  Ánh sáng của người được bao nhiêu
                                  Mà mong dẫn dìu soi nhân loại
                                  Người càng tìm ra ánh sáng
                                  Ta lại càng trút thêm bóng tối
                                  Mấy muôn triệu năm rồi
                                  Hạt si mê ta gieo rắc khắp nơi
                                  Cả thế giới bây giờ đang tràn ngập
                                  Thách người đấy, lấy ánh sáng gì mà quét sạch?

                                  (Phật phóng hào quang.  Quỹ NGHI NGỜ ra)

                                  Giả dối. Mọi sự đều giả dối
                                  Chân lý là quái gì
                                  Người chỉ đi theo một cái bóng
                                  Hão huyền
                                  Không cách gì cứu nhân loại đảo điên
                                  Ðạo của người sẽ vô công hiệu
                                  Giữa thế giới đam mê
                                  Giải thoát cho nhân loại ra khỏi luân hồi
                                  Có ai điên rồ hơn nữa! Ha ha
                                  Hỡi Thái Tử Tất Ðạt Ða
                                  Ta bắt người làm đồ đệ

                                  (Phật phóng hào quang.  Ca Ma và các mỹ nữ quỹ sứ khoái lạc
                                    ra múa để dụ dỗ.  Quỹ giả dạng Công chúa Gia Du Ðà La)

                                   Kể từ chàng bỏ ra đi
                                   Chăn đơn gối chiếc mấy khi vơi sầu
                                   Em thường thức suốt canh thâu
                                   Mỏi mòn chờ đợi chàng nào có hay
                                  Bên sông Rô-Hi-Ni, em đếm từng ngày
                                  Mắt em mờ lệ, đoạ đày chi em!
                                  Trở về đi, đời sống êm đềm
                                  Chàng nằm em quạt suốt đêm mát lòng
                                  Như xưa tình vẫn mặn nồng,
                                  Chàng là lẽ sống, em mong chàng về!

                                 (Phật phóng hào quang.  Quỹ biến)

                                                   Cảnh 4

                                (Phật toạ thiền.  Tiếng ngâm bên trong)

                                Ðêm khuya yên tĩnh lạ thường
                                Vòm trời trong sáng như gương mặt hồ
                                Sao trời lấp lánh lưa thưa
                                Hương trời ngào ngạt gió đưa ngàn trùng

                               Hào quang Thái tử sáng dần
                                 Canh hai chứng quả mười phân tuyệt vời
                                 "Túc mệnh minh" thấy rõ cuộc đời
                                  Ði vào quá khứ khắp nơi hiểu mình

                                  Nửa đêm chứng quả "Thiên nhãn minh"
                                  Thấy rõ vũ trụ, tượng hình không gian
                                  Sinh trụ dị diệt rõ ràng
                                  Luật chung biến dịch rõ đường nhân sinh

                                   Canh tư chứng quả "Lậu tận minh"
                                   Gốc nguồn đau khổ chúng sinh thấy liền
                                   Cũng vì dục vọng đảo điên
                                   Con người mù quáng nổi phiền vô minh
                                   Làm cho nghiệp báo phát sinh
                                   Luân hồi lẩn quẩn loanh quanh mãi hoài

                                   Bình minh bừng dậy khắp nơi
                                   Bóng đêm vụt biến ra ngoài không gian
                                   Ðâu đâu cũng ánh huy hoàng
                                    Phật Ðà mang ánh đạo vàng sáng soi                 

                                           (Nhạc trởi bài TRẦM HƯƠNG ÐỐT)

                                                        Màn hạ

                                                                                                          Thạch Hà
                                                                                                     Mạnh Hạ Nhâm Tuất

                                                                                              (soạn cho Ðạo hữu LQH đạo diễn Ngày Thành Ðạo)

                                                                          Nhạc Phụ Bản

                                                          Cung Ðà Cứu Thế

                                                          Hãy lên cho ta một cây đàn
                                                          Ðừng quá cao cũng đừng quá thấp
                                                          Theo tiếng đàn chúng ta sẽ múa
                                                          Và con tim mọi người sẽ đập theo nhịp chân ta
                                                          Ðàn quá cao thì giây sẽ đứt
                                                          Giây quá thấp thì đàn sẽ câm
                                                          Một cây đàn lên giây đúng mức
                                                         Mãi hoài sẽ vang ngân

                                                           (Trích cảnh 4 màn 1, Kịch thơ "Ngày Thành Ðạo"