Những suy tư của MAI

Nếu Đà Lạt không mưa thì Đà Lạt không ma quái và không đáng sợ, người Đà Lạt khỏi bị cái điệu nhạc thê thiết của mưa gieo vào tâm tư. Trời Đà Lạt sẽ trong và cao vút lên, nắng không chát chúa gắt gao như nắng Sài Gòn, nắng châu Phi. Vũ trụ ơi, sao mà đâu đâu cũng chỉ thấy có một mầu xanh không thôi vậy, nếu bây giờ có ai đùa mang mầu đỏ tô lên khắp vũ trụ thì sao nhỉ, chắc tôi sẽ là đứa la lối trước nhất. Các bạn đi chơi vùng sa mạc về kêu rằng sa mạc có nhiều mầu tím, vì đá sa mạc hơi hồng ngã sang nâu, gặp ánh nắng chiếu vào, thêm mầu trời xanh, tất cả những mầu sắc ấy hoà hợp lại nó biến thành mầu tim tím…
Tôi đang bố cục cho bức tranh Ngư Trường, thanh kiếm mà ngày Hạp Lư chưa lên ngôi đã dấu nó dưới gối ngày đêm để chờ dịp chiếm lại cái ngôi của thằng cháu tham lam không chịu trả. Sử chép thanh Ngư Trường tuy nhỏ nhưng chém sắt như bùn. Sau đó, đợi Chuyên Chư học xong nghề nướng cá, Công tử Quang mới trao kiếm cho Chuyên Chư. Anh chàng dấu nó vào bụng cá nên mang lên không ai khám phá ra và tội nghiệp ông vua tham ăn cá nướng, mặc dầu đã phòng thân với mấy lớp sắt cũng không thoát chết. Sử còn chép rằng sau khi giết được Vương Liêu rồi thì công tử Quang tức là Hạp Lư đạt được ý nguyện và mang dấu kỹ thanh bảo kiếm, cho là vật bất tường. Khi ông chết, được Phù Sai chôn theo với ông. Tất cả lịch sử điên đảo của thanh Ngư Trường là như thế, mình phải dàn xếp thế nào cho đẹp đây ? Tôi ngập ngừng không biết có nên theo vết những danh họa Trung Hoa thời xưa, họ vẽ những đề tài như "Hồ đình du kỵ, Quan sơn hành lữ", trong ấy chỉ có phong cảnh là được chú trọng, còn cái nhân vật du kỵ và hành lữ đó thì bé tí ti. Có phải họ cho con người là một yếu tố kém quan hệ so với thiên nhiên chăng. Tôi muốn vẽ những bức tranh với rất nhiều thời gian, như Đường Dần nhà Minh, năm chục năm sau trong lúc ốm đau, tay chân run rẩy, mà vẫn còn muốn sửa chữa, tô điểm thêm cho bức tranh. Con người sẽ được thấy mình già qua bức tranh, hay là không già qua bức tranh.
Ghê sợ nhất là cái gì cũng đã có người làm rồi, Franz Kafka lúc nói rằng con người bị định tội trước khi làm tội, vì sinh ra làm người tức là bị định tội rồi. Sách nhà Phật cũng nói cái lý thuyết đó rất rộng, rất dài vậy, tại các ông Tây Âu không thạo sách Phật nên mới nhắc mãi cái ý kiến ấy, cho là mới lắm. Thì nhà văn cũng vậy, họa sĩ cũng vậy. Trong sách Tấn Thư và ngay cả họa sĩ Triệu Nham cũng vẽ và nói đến Bát Đạt Xuân Du. Tranh vẽ tám ông sống dưới thời ấy mà biết ở trần truồng, để tóc dài và uống rượu đến chết thôi, thì so với cái phong trào híp-pi ngày nay có thua gì… Suy nghĩ nhiều đâm ra chỉ muốn chui vào chăn nằm ngủ một giấc dài không để đồng hồ báo thức… Nhưng thôi, không được quyền yếm thế….
May quá cả nhà để cho tôi yên ổn mà làm việc, chỉ những lúc nào tôi tự cho phép được nghỉ ngơi mới dám nghĩ đến chuyện họp nhau lại ngồi tán dóc. Chị Thu với Sung rất quý nhau, ở Sung thì tự nhiên, con người ấy sinh ra để làm vui lòng tất cả, từ một con chim con gà, nhưng ở chị Thu thì hình như có một thứ âm thanh nào quằn quại, rất đáng thương. Thi vị là ở chỗ đó.
Chiều hôm qua đi rừng với anh Văn, không có chị Thu và Sung. Vì vẽ không thấy hứng, tôi bỏ ra vuờn tưới hoa, anh Văn thấy không làm việc nên rủ ra rừng. Sung đi thăm trường Đại Học và chị Thu đi thăm một cô bạn ở nhà hộ sinh. Tội nghiệp chị Thu, tự giam mình trong cái lao tù giống cái của mình. Bắt mình phải đẹp, phải diêm dúa, bắt người khác giống phải dành cho mình một chỗ đứng riêng, phải biết nấu ăn ngon và phải biết sinh đẻ. Nghe Sung bảo chị ấy còn đòi đi ngoại quốc để sửa tử cung, nhất định đòi có một tác phẩm.
Anh Văn rủ đi rừng, một phút ngập ngừng, nhưng sao lại ngập ngừng ? Tôi không đủ sức điều khiển tôi và chế ngự cả người chung quanh sao ? Tôi đâu phải thứ đàn bà khuôn khổ sợ mình yếu đuối, sợ dư luận, sợ lời dị nghị khen chê. Thế là hai anh em đi vào rừng, đến đấy tôi mới thấy là cái phút ngập ngừng của tôi không phải là không có lý do. Ngay từ hôm đầu tôi đã linh cảm thấy một sự nợ nần gì nhau giữa tôi và hai anh em nhà này. Người Á Đông sướng hơn người Âu châu ở chỗ ấy, bài toán nào không giải được thì cứ đổ lỗi cho tiền kiếp với kiếp sau là xong. Tôi chẳng có gì cả, nhan sắc không, tiền của không, cả đến gia đình với ông bố làm tổng trưởng hoặc "sao" lớn "sao" bé cũng không, thế mà cả hai anh em đều quyến luyến, báo hại bắt chị Thu phải vất vả theo. Nhưng tôi rất tin ở tôi, con người quê ở xứ đá cuội, không bao giờ có quyền để cho mình được yếu đuối và chịu sự điều khiển của ngoại giới. Ngày nào tôi có làm gì tội lỗi là ngày ấy quan toà có thể cho tôi vào tù không cần mất thì giờ xét xử, biện hộ. Đó là vì tôi muốn làm tội lỗi. Với anh Văn, tôi cũng không tin rằng anh Văn dám làm một cử chỉ gì để lương tâm phải lên tiếng khiển trách. Không phải tại anh Văn còn đứng trong cái hàng ngũ ông đồ xưa, ngày nào cũng lo sợ mắt phải nhìn "phi lễ chi sắc", tai phải nghe "phi lễ chi thanh". Anh Văn đang bị kẹp vào trong cái xã hội tiểu tư sản, con người thì muốn vùng ra mà xã hội thì kẹp vào, suốt đời chỉ có vùng vẫy và chẳng bao giờ ra thoát.
Trời bỗng dưng trở gió, rồi mưa rất nhanh. Vô lý một cách cùng cực. Anh Văn đưa tôi vào đứng nép sát dưới một gốc cây, có lá dày rậm. Khu rừng dưới trời mưa nặng hạt như ngôi nhà bị đóng cửa, hết lối ra vào. May cho tôi có đưa theo cái áo mưa, lần thứ nhất tôi đã tiên đoán đúng như một nhà thiên văn chuyên nghiệp. Anh Văn đứng sát bên tôi nhưng anh ấy không biết lo xa, chỉ mặc có mỗi một tấm áo len xanh cũ. Mưa mỗi lúc một nặng, từ thứ mưa trích lịch lác đác để dần dần đổi sang thứ mưa khuynh bàn, xối xả, anh Văn cũng theo hạt mưa mỗi lúc một đứng sát gần tôi hơn. Tôi không dám đẩy anh ấy ra, chỉ cần một cử động rất nhỏ là tâm trạng của con người cũng như hạt mưa. Làm như có một động cơ nào đang chực nổ máy, xúi dục bàn tay, đôi môi, dấn thân vào làm một hành động gì. Tôi chỉ cần ngước lên là hai cái nhìn sẽ gặp nhau, đôi môi sẽ gặp nhau. Trong những giờ phút ấy tôi vẫn thường đặt câu hỏi : Rồi sẽ đi đến đâu, và câu trả lời bao giờ cũng vỏn vẹn có bốn chữ "không đến đâu cả". Một sự đổ vỡ bẽ bàng. .. Cũng trong những giờ phút ấy tôi mới nhận thấy sự hùn vốn của người đàn bà vào cuộc thương mãi tội lỗi không phải là ít ỏi gì. Tôi nhất định không hùn vốn, tức là không có một cử chỉ gì để giúp anh Văn mà anh ấy thì bao giờ cũng chờ đợi… Mắt tôi nhìn thẳng vào quãng trống; Không phải vì tôi sợ mang tiếng phản bội Sung. Ở giữa hai chúng tôi chưa có một câu nói hoặc một cử chỉ nào để mỗi người có thể ghi âm làm bằng chứng. Nhưng sự thoải mái của hai tâm hồn lúc đi cạnh nhau có thể đã là một sợi giây thừng để ràng buộc lấy nhau, đấy cũng là một lý do để cho tôi không nên hùn vốn rồi.
Tôi muốn mắt tôi vẫn nhìn thẳng vào mắt mọi người, cả chị Thu lẫn với Sung. Tôi không muốn tự khinh mình vì đã tự lừa dối mình, tội sợ hãi nhất là cái cảm giác ấy và cũng nhờ sự sợ hãi ấy mà con người đã tránh được bao nhiêu lần đổ vỡ. Cái mà mọi người cho là của cấm, đối với tôi chỉ có giá trị ngang với một quả bóng cao su. Nhìn những quả bong bóng đó, có đứa trẻ con nào không say mê, không muốn dành lấy mang về nhà. Nhưng rồi ngày mai đến nếu nó không nổ tung ra làm giật mình đứa trẻ thì nó cũng xìu xuống, nhăn nheo như đôi vú bà lão đói. Tôi thầm thì, giá lên được cái mầu mưa này chắc bức tranh sẽ mang lại một sắc thái rất gợi hứng. Một bộ xương khô trơ vơ dưới mưa. Không đẹp sao, nếu thấy cô đơn quá thì cài thêm vào đấy một cành hoa…
- Mai nói gì thế em ?
- Không, Mai đâu có nói với anh.
Lạ nhỉ, sao hôm nay anh Văn lại gọi tôi bằng em. Ngôn ngữ của xứ Việt Nam phức tạp ăn đứt tất cả các ngôn ngữ khác trên thế giới, nhất là trong lối xưng hô. Cũng hai tiếng anh với em mà sáng sủa, nhưng cũng hai tiếng ấy mà sóng gió nổi lên ầm ầm. Những lời đối thoại trong giây phút gay cấn nhất chỉ gồm lại có thế. Thú thật là tôi nghĩ nhiều đến mầu và tránh để cho tâm trí khỏi rơi vào trong những điều mà sách Minh Tâm gọi là "phi lễ chi ý", có thế thôi.
- Cảm ơn em. Cảm ơn…
Giọng anh Văn thì thầm hai ba lời cảm ơn nóng hổi bên tai. Sao lại cảm ơn, tôi có làm gì đâu mà cảm ơn, nhưng tôi cũng không hỏi.
- Mai, em…
Lần gọi tên này nghe cấp bách hơn, như lời kêu cứu của một phi công gọi các bạn để báo tin lâm nạn, tôi giả vờ không nghe. Mà có nghe cũng chịu thôi, chẳng biết phải trả lời thế nào. Trời mưa là lỗi ở trời một phần đấy nhé, nếu chúng tôi có rơi vào cạm bẫy, nhưng ai lại đi bắt tội trời.
Mưa mỗi lúc một dày và đậm màu hơn, có mấy khi tôi được chứng kiến một cảnh đẹp như thế. Lá cây rậm đã kết nhau thành một thứ lọng che hầu chúng tôi, nếu không thì cả hai sẽ ướt như con cá bơi trong nước. Biết đâu thế mà lại hay, có lắm người phải nhào xuống sông tắm cho thể xác khỏi bị dằn vặt. Một tiếng sét nhỏ, tôi rùng mình. Giọng anh Văn lại vang lên :
- Em lạnh sao ? Hay em sợ ?
Tôi vẫn không muốn trả lời, cái rùng mình của tôi đã được đáp ứng bằng vòng tay khóa chặt hơn một nấc nữa của anh Văn. Tôi chợt nghĩ đến Sung, từ nãy đến giờ sao hình ảnh của Sung không đến với tôi, Sung sẽ buồn hay là sẽ xem như chẳng có gì quan hệ. Tôi nhận thấy vai trò của tôi trở nên khó khăn, đóng thế nào cho khỏi bị khán giả ném cà chua. Khán giả là ai, là tôi, là Sung, là anh Văn và chị Thu. Cả bốn chúng tôi từ những người xa lạ bỗng tập họp lại để cùng nhau đóng chung một vở kịch. Tôi không tin rằng anh Văn thương yêu gì tôi, mà chỉ là một sự đi tìm của đắng, của chua, ăn thử chơi vì ăn bánh ngọt mãi cũng hơi ngán. Một người đàn bà xấu, thật xấu, biết đâu chẳng mang đến nhiều cảm giác kỳ dị hơn. Tôi nghe tâm tư giá buốt như ai mang mấy tạ nước đá ủ lên toàn thân. Tôi không phải là người đàn bà của thời đại, vì thời đại rất hài lòng khi được thèm khát. Người ta không tìm nhau qua tâm hồn mà chỉ tìm nhau qua thể xác, trời đã từ chối không cho tôi được như ai.
- Tạnh rồi, chúng ta về thôi chứ.
- Hoài của !
Sao lại hoài của, tôi muốn hỏi lại nhưng một giọng quan tòa bảo đừng hỏi, và tôi cúi đầu im lặng dẫm bước lên lá ướt.

Những suy tư của SUNG

Không có gì sung sướng bằng những ngày nghỉ hè. Cái xã hội nào mà biết cho dân đi nghỉ hè là xã hội ấy văn minh. Từ trước chỉ có cái nghề giáo sư mới được cái may mắn ấy. Nhưng có lắm anh vì hoàn cảnh hoặc vì tham tiền, hoặc bị vợ khủng bố bắt làm việc cho bà mang tiền bỏ băng… những anh ấy không bao giờ hiểu nổi cái tâm trạng của tôi mấy tuần nay. Tôi thù cái đồng hồ báo thức như nàng dâu thù bà mẹ chồng, thù đến nỗi bà chết rồi mà nhất định ngày giỗ không bao giờ thèm lạy bàn thờ. Tôi biết có một nàng dâu như thế, và tôi cũng thù cái đồng hồ báo thức như nàng dâu ấy. Thế mà trong một năm thì suốt chín tháng ròng rã tôi phải lên giây bà mẹ chồng của tôi mỗi đêm để sáng ngày bà ré cho đúng lúc.
Sung sướng hơn nữa là đi nghỉ hè mà bên cạnh có một người bạn gái, chỉ mới là bạn thôi chứ chưa là người yêu, chưa là vợ, bao nhiêu nét đẹp và xấu còn ẩn dấu. Còn phải mất nhiều công phu tìm kiếm, như nhà thám hiểm đang lên đường đi đến một nơi xa xôi. Vợ chồng như anh Văn với chị Thu thì chán chết, không còn gì để tìm tòi, để đón ý chiều chuộng nhau nữa. Đằng này sáng ngủ dậy là phải ăn mặc tử tế, không dám để nguyên bộ áo ngủ sợ phi lễ… Một cảm giác êm dịu, như tiếng võng đưa trong những buổi trưa hè. Cả hai còn phải chinh phục nhau, làm cho nhau đừng ngấy, sợ người khác đến dành mất. Nhưng phải cao tay lắm mới dành nổi cô họa sĩ của tôi. Một phần nhờ ở sự không đẹp của Mai, không đẹp không phải là xấu đến bắt mọi người phải ôm mặt bỏ chạy trốn, nhưng Mai không có những nét đẹp của mọi người, của các cô gái thời đại. Ít ai biết tìm đến cái đẹp tiềm tàng ẩn dấu trong tâm hồn, nhờ thế tôi bớt một mối lo. Nhưng Mai dễ thương, trời bù cho Mai, ngay cả đến chị Thu là đàn bà mà cũng mến chứ đừng nói đến anh Văn. Ở mấy mặt trận này mình khỏi lo ngại gì cả. Mai muốn gì anh Văn và chị Thu cũng chiều, tội nghiệp hai người ấy sống trong một thứ hạnh phúc giả tạo. Trước mặt mọi người thì họ mang hai cái mặt nạ hạnh phúc vào, hình như họ cố ý đùa với xã hội. Chúng bay muốn chúng tao hạnh phúc thì chúng tao đóng cái trò hạnh phúc cho chúng bay xem. Hầu như cặp vợ chồng nào trong xã hội cũng đều đùa với nhau như thế cả chăng. Về đến nhà cởi cái mặt nạ ra thì ông bà nào cũng lạnh lùng như hai khối nước đá, nếu không là hai kẻ thù, hai người xa lạ.
Sự có mặt của Mai và tôi có làm cho họ gần lại chút nào, ít nhất họ cũng thành thật hơn. Bên cạnh sự kiện ấy tôi có nên nói ra một nỗi thắc mắc riêng không ? Ban đầu tôi cứ ngỡ rằng mình chủ quan, nhưng bây giờ thì tôi biết chắc là tôi đã đoán đúng, và sự đoán đúng này có thể đưa đến một sự nguy hiểm khác. Nguy hiểm cho cái hạnh phúc của cả bốn chúng tôi. Sự kiện đó là Thu, người đàn bà không được cái may mắn làm mẹ, hạnh phúc vì vậy mà nhạt mầu. Thu mang hết tình cảm trút vào tôi, ban đầu có thể chỉ là một thứ tình cảm của người chị, của người mẹ, nhưng thời gian đã làm cho thay đổi.
Từ năm ngoái tôi đã cảm thấy những triệu chứng bất tường, năm nay tôi mới cố ý đưa Mai lên, để Thu thấy rằng tôi không còn lềnh bềnh như một con thuyền chưa tìm ra bến đỗ. Tôi cũng có ý định lập gia đình và người bạn gái tôi chọn, người vợ tương lai của tôi phải là cái loại đàn bà như Mai. Nhưng bài toán mà tôi ngỡ rằng vừa tìm ra lời giải đó đã sai mất. Hình như thấy có Mai, chị Thu lại càng buông thả hơn, không còn tự kiềm chế như năm ngoái nữa.
Mỗi lần có dịp đi riêng, trông Thu như người uống quá một cốc rượu, má đỏ hồng và mắt sáng ngời lên, môi cũng ướt át, choáng váng cần có sự nâng đỡ mới bước vững. Thu có những cái nhìn, những nụ cười mà dẫu trước mặt đứa bé lên bảy cũng hiểu rằng đấy là món quà chỉ tặng riêng tôi. Anh Văn không bao giờ được hưởng, lỗi tại anh Văn rất nhiều. Có những phút Thu bắt tôi phải lúng túng, không biết nên làm gì, nói câu gì. Một cái nắm tay ? Một cái vuốt tóc, hay hơn thế nữa… Nhưng tôi đâu có quyền sa lầy một cách dễ dàng như thế, tôi là đàn ông, cần phải mạnh dạn và có lúc phải mạnh dạn cho cả hai, cả ba là khác. Anh Văn tin tôi cũng như Mai đặt hết tin tưởng vào sự chân thành của tôi, làm sao có thể phụ lòng những người thân của mình.
Có những khúc quanh, xe mặc dầu cố lái chậm, nhưng khúc quanh vẫn đẩy người Thu vào sát cạnh tôi, hay lúc ấy Thu chỉ là một giải lụa mềm mại sẵn sàng lay chuyển trước một hơi thở nhẹ nào. Tôi như hóa thành đá. Nếu tôi phải cho xe chạy chậm hơn không phải là để kéo dài cái phút kinh hoàng ấy mà vì biết trước rằng đấy là những giây phút xếp đặt để đưa đến tai nạn. Những phút ấy, tôi có cảm tưởng rằng Thu như một tín đồ đứng hằng đêm, hằng ngày dưới mưa bão, để chờ một ánh sáng ân huệ. Hình ảnh Mai đang hì hục vẽ, lùi xa rồi bước lại gần bức tranh, cái thân hình gầy guộc tụng thụng trong tấm áo khoác dơ bẩn những dầu với sơn, nhưng rất dễ thương. Thêm vào nụ cười chân thành của anh Văn, làm sao tôi có thể phản bội. Tình cảm Thu là thứ men rượu bị đóng nút quá chặt, chỉ chực một cơ hội là nổ tung, một quả mìn nổ chậm nhưng sẽ hủy hoại tất cả. Tôi là một anh công binh, phải cố sức làm sao để dập tắt trái mìn đó không cho nó nổ, liệu anh công binh có đủ tài, có đủ khôn ngoan ? Nói lên bao giờ cũng dễ, những lời khuyên can, luân lý đạo đức bao giờ cũng rẻ tiền. Hành động và lý thuyết xa cách nhau hằng nghìn dặm. Ai được yêu mà không kiêu hãnh, dầu cho đó là một thứ tình nguy hiểm cần phải trốn chạy, nhưng càng nguy hiểm lại càng thú vị.
Mỗi ngày trong nhà có một sự đổi khác, một bình hoa mới, một món ăn mới, một lối trang trí mới. Bàn tay tài tình của Thu đã biến ngôi nhà thành một chốn thiên thai bé nhỏ. Giá Thu mang sự chiều chuộng này để riêng cho anh Văn thì cuộc sống sẽ êm đềm biết mấy, nhưng đổ hết lỗi cho Thu cũng vô lý. Ngày mới cưới nhau Thu cũng đã tận tình, anh Văn không hề ban cho một tiếng khen. Mai rất vô tâm, hôm qua Mai hỏi ngay chị Thu đan áo hồi nào mà nhanh thế, em mới thấy mua len có hai hôm mà áo Sung gần có mặc rồi.
- Hai anh em mình phải ghen mới được anh Văn ơi…
Câu nói đùa không có ác ý đã làm cho Thu và tôi đỏ mặt, may mà dưới ánh đèn mờ không ai nhìn thấy. Anh Văn cười to lên vui vẻ phụ họa :
- Ừ Mai nói phải, hai anh em mình ghen đi.
Chúng tôi như đứa đang vừa ăn vụng nhai chưa kịp nuốt mà bị bắt gặp. Mai tiếp theo với những lời ca ngợi cái tài khéo của Thu, khen anh Văn sao tu mấy kiếp mà có phúc thế.
- Chín kiếp, còn một kiếp nữa là thành Phật.
Anh Văn trả lời Mai, nhưng cô nàng nhanh nhẩu chặn ngay :
- Vậy thì kiếp này anh Văn phải liệu hồn chứ cái kiếp cuối cùng là kiếp vấn đáp lúc vào thi, có nhiều cạm bẫy, nhiều thử thách lắm đó !
Hai người chỉ có đối thoại với nhau, còn Thu và tôi thì ngồi im, Thu tiếp tục đan áo, thỉnh thoảng ngước nhìn tôi với cái nhìn âm u. Cũng âm u như mỗi khi Thu bắt gặp thấy tôi ngồi nói chuyện với Mai hoặc mua quà cho Mai. Làm sao mà qua được con mắt quan sát của Mai Mỗi khi Thu buồn là Mai thấy ngay, đặt câu hỏi tại sao ngay. Hệt như một đứa trẻ mà cái gì cũng tò mò muốn biết.
Buổi sáng giúp Thu cắt hoa hoặc tưới cỏ, bao giờ tôi cũng phải dè dặt để tránh những sự va chạm mà đối với mọi người thì đó là những sự tự nhiên. Chỉ có mấy trái dâu tây mà cũng là cả một vấn đề, mỗi khi chúng tôi cùng tìm thấy, cùng vạch một khóm lá. Không hẹn hò mà sao cứ y như là có sắp đặt. Bảo rằng cuộc sống không có thi vị là nói dối, sự lôi cuốn của cái gọi là phi đạo đức như một thứ quả ngon lành. Như người trèo núi, núi có cao, có gay cấn mới thích.