Những suy tư của SUNG

Bảo rằng Mai đẹp thì không đúng, mà bảo xấu cũng không hẳn là đúng. Ở con người ấy có cái gì ngạo mạn nhưng lôi cuốn. Sau một hồi nói chuyện tôi nghe trong tâm tư êm ả dễ chịu. Có những lúc Mai làm cho tôi lạc hướng, những phản ứng của Mai rất lạ, không đàn bà tí nào. Tôi hỏi Mai sao không làm quảng cáo, Mai trả lời chẳng thấy tác phong nào đáng… Nói nghe mà ghét.
Tôi chỉ muốn đưa tay tát cho cô ta một cái rồi quay lưng đi, nhưng tôi đã cắn môi đứng im, thì ra đàn ông vốn yếu hèn, hành động của tôi hoàn toàn trái hẳn. Một cảm giác nhột nhạt như ai cù vào lưng, như tôi là đứa học trò không làm bài mà bị gọi lên bảng. Đây là loại đàn bà mà ta nên lảng tránh, loại đàn bà này không bao giờ đem hạnh phúc lại cho ai cả. Nghệ sĩ là thứ ích kỷ nhất trong đám nhân loại. Tôi tự biện bạch với tôi như thế… nhưng… tôi hỏi Mai sao lấy tên là Trúc Lâu ?
- Trúc Lâu là một thanh kiếm phản bội nhất trong lịch sử Kiếm.
Mình chẳng hiểu gì cả, mãi đến khi cô ấy giảng cho một hồi, sau đó, tôi nghe như có một sự thay đổi đang đến trong tâm hồn và trong cả cơ thể. Tôi muốn người con gái này sẽ phải là của tôi, là bạn, là vợ, là em gái, là tất cả.
Từ trước đến nay người ta chỉ bị kích thích bởi một tấm thân đẹp đẽ, một bộ đùi, một bộ ngực, tôi lại bị kích thích vì một trí óc. Lập dị, hay là ở dưới ánh mặt trời cái gì cũng có thể xảy ra.
Tại sao ? Nhưng có gì đâu mà hỏi tại sao. Lắm kẻ chỉ nghe rạo rực với những cái xác chết, có người chỉ tìm đến những thằng con trai bé nhỏ. Hay là mình cũng mắc cái chứng bệnh đó mà không biết chăng ? Mai không có những đường cong, đường vòng của những cô gái khác. Hay là không muốn lẩn quẩn trong cái vòng nhan sắc, hay là mặc cảm vì biết mình không đẹp bằng người… Cần gì nói nhiều lời, chỉ biết rằng cô gái không nhan sắc ấy có thể làm cho tôi rạo rực và thay đổi ý kiến. Tôi không bao giờ nghe những cảm giác này với một người đàn bà khác. Các nhà phân tâm nên xem lại sách vở của mình.
Tôi quyết định bỏ tiền ra mua một tấm tranh. Sự thực thì tranh đã làm tôi quen với tác giả, mua là phải, trước khi đi dự buổi triển lãm tôi đã có ý định tìm mua một bức tranh mang về treo lên tường cho nhà bớt lạnh lẽo. So sánh mãi tôi chấm được tấm Trúc Lâu, đến hỏi cô gái ngồi trong góc, tưởng là người trông nom việc mua bán, không ngờ lại gặp chính tác giả.
Người ta bán được tranh thì hí hửng, trái lại mặt cô nàng nhăn như khỉ ăn ớt, làm bộ chăng ? Tôi hẹn sẽ cho cô ta mượn nếu hôm nào Mai có mở cuộc triển lãm, cô bé mới bớt phụng phịu.
Muốn mời Mai đi ăn nhưng cô nàng từ chối kêu bận, lại là một nước cờ chơi cao đấy chứ gì. Tôi có cảm tưởng như mình đang cố tranh đấu để khỏi mắc vào tròng. Con thú vùng vẫy trước khi bị sa lưới chăng ? Không, tôi chưa bị sa lưới, tôi chưa vào tròng.
Tôi treo ngay bức tranh ở dưới chân giường để có thể ngắm nghía mỗi khi vào giường. Giá tôi là họa sĩ, tôi sẽ tổ chức một cuộc triển lãm mà khách đến xem phải nằm dài như thế mới thoải mái và dễ thấu triệt cái "message" của nghệ sĩ. Quả như thế, từ khi mang bức tranh về, tôi đã cảm thông với nghệ sĩ hơn.
Những vệt sáng xẹt qua xẹt lại đó là những ánh hào quang khi Hạp Lư tung kiếm đến cho Ngũ Tử Tư, bắt vị trung thần phải tự sát… Có thật không ? Hay tôi đang bị mù quáng vì chính tác giả, và đây chỉ là một ông vua trần truồng của Andersen.
Mỗi khi đi dự một buổi triển lãm lập thể, tôi hay bị ám ảnh vì câu chuyện ông vua trần truồng ấy. Ai cũng muốn tỏ ra mình là thức thời, là thông minh, đầu óc mở rộng sẵn sàng thâu nhận mọi thứ nghệ thuật, tư tưởng. Sự thật thì chẳng hiểu khỉ mốc gì cả…
Tôi chẳng thấy trong bức tranh này có gì là phản bội. Bao giờ quen thân với Mai hơn tôisẽ bảo cô ta giảng giải một lần xem. Mai có bảo kỹ rằng thanh Trúc Lâu, sau khi giết Ngũ Tử Tư lại bị Hạp Lư đưa ra dọa Bá Hy bắt đi cầu hòa với Câu Tiễn, vua Việt. Cũng thanh kiếm đó, Câu Tiễn đã ném cho Văn Chủng bắt tự xử lấy, mà quên hết cái ơn sâu mà Văn Chủng đã góp giữ nước trong khi Câu Tiễn bị bắt làm tù binh ở nước Ngô.
Cô bé ăn xong chắc không có việc gì làm nữa nên mới đi sưu tầm những tài liệu cũ kỹ như thế để lấy làm đề tài chăng. Làm nghệ sĩ kể ra cũng sung sướng, có quyền tưởng tượng và bắt mọi người phải thông minh hoặc ngoan ngoãn theo mình.
Có phải đó là một thứ tháp ngà chăng, nhất là khi cô nàng lại thiếu nhan sắc. Trời cũng khá công bình, bắt xấu thì cho cái tài vẽ để nuôi thân, tôi không muốn tìm đến Mai vì thương hại… Sao lại thương hại, Mai còn đầy đủ hơn tôi.
Đi ăn cơm tối với Mai. Cô bé biết hút thuốc, biết uống rượu, và nói đến cuộc đời một cách dung dị, từ tình cảm đến sự phối hợp của thể xác, sự phân chia chủng tộc, đến cái chết, đến chiến tranh. Hầu như vấn đề gì Mai cũng đã bỏ rất nhiều thì giờ để suy nghĩ đến, không đề cập đến một cách hồ đồ, hời hợt như phần đông những cô gái khác.
Có phải khi người con gái tự thấy mình không có nhiều nhan sắc nên không bỏ thì giờ để chạy theo nhan sắc nữa mà lo đi tìm kiếm những vấn đề khác để học hỏi chăng ?
Nhờ Mai mang quà lên cho cho anh Văn và chị Thu, nhân dịp Mai có việc lên Đà Lạt. Còn nhiều thì giờ để có dịp quen nhau hơn.

Những suy tư của MAI

Bán tranh rồi, mỗi một lần có triển lãm là một dịp cho nghệ sĩ đo lường cái tầm xúc cảm và túi tiền của người chung quanh. Bức Trúc Lâu đã ra đi, mười hai bến nước, cũng buồn như khi người mẹ gả con đi lấy chồng. Nó không vào tay một nhân viên ngoại giao ngoại quốc, cũng không vào tay một chú G.I., mà vào tay một giáo sư Việt Nam.
Một sự lạ, người Việt mà dám bỏ tiền ra mua tranh, anh chàng còn hứa là hôm nào nếu tôi có mở cuộc triển lãm, anh chàng sẽ cho mượn. Nghe cũng yên lòng, không đến nỗi tục tử.
Nếu tôi mang câu chuyện bán tranh ra kể lại chắc anh chàng sẽ được nhiều người đến xem mặt lắm. Cuộc đối thoại giữa Sung và tôi :
- Xin cô cho biết giá tiền của bức Trúc Lâu…
- Chúng tôi không để giá hẳn, tùy theo túi tiền của khách, nhưng tối thiểu là mười nghìn…
- Tác giả có đây không, tôi muốn được gặp.
- Để làm gì kia ?
- Để hỏi thăm, tại sao lại là Trúc Lâu…
- Tôi có thể trả lời thay tác giả được không ?
- Thế tác giả không đến sao ?
- Có chứ.
- Đâu ?
- Tôi.
Anh chàng biết là tôi muốn phá nhưng không khỏi vẻ ngạc nhiên, mắt mở tròn ra, nhìn tôi như người nhìn quái tượng, anh chàng móc ví lấy ra một tấm phiếu xé sẵn, ký tên vào rồi trao cho tôi, cử chỉ rất tự nhiên, không cố gò ép.
- Tùy ý tác giả muốn để giá bao nhiêu xin cứ tự tiện.
- Một trăm triệu để xây lại quê hương, đê điều, đập nước, cho bớt những cơn mưa lụt hằng năm…
- Tùy cô, nêu không đủ tiền ở ngân hàng thì người ta cho tôi vào tù là cùng. Một dịp để biết thế nào là thiên thu tại ngoại.
- Mấy chục cái thiên thu ấy chứ, ngân phiếu không tiền đâu phải là chuyện đùa.
- Thì mấy chục cái thiên thu cũng chẳng sao.
Anh chàng thản nhiên nhìn tôi viết vào con số bốn chục nghìn, cười reo lên là chưa đến nỗi phải vào nằm tù.
Chấm dứt cuộc mua bán, tôi không nỡ viết một số tiền quá lớn vì thấy anh chàng không có vẻ trọc phú. Mừng cho Trúc Lâu.
Nghĩ cũng buồn cười, hai người cùng thở chung một làn khí, uống nước chung của một con sông Đồng Nai. Thế mà nếu không có sự mua bán rất tình cờ nầy thì không bao giờ chúng tôi gặp nhau.
Tôi hỏi Sung hiểu gì không mà mua, anh chàng thành thật trả lời rằng chẳng hiểu gì cả, thấy thích thì mua, sẽ tìm hiểu sau. Nguy hại cho sự bán tranh vì phước thiện là thế, mọi người tưởng có bổn phận phải mua. Nếu không có câu hỏi thăm tác giả để xin giải thích thì tôi ngờ rằng Sung cũng chỉ là kẻ mua tranh vì muốn giúp nạn lụt chứ không có một ý niệm gì về nghệ thuật.
Sung tưởng rằng tôi là cô hàng mà các anh em họa sĩ nhờ đến trông nom hộ việc mua bán sổ sách, một hình thức làm việc thiện… Càng hay, như thế tức là bức tranh có cái duyên dáng riêng của nó.
Lắm người gán cho sự thành công của người đàn bà là do ở cái hình hài giống cái của họ. Tôi cho đó là một ý nghĩ phỉ báng. Cố nhiên, người đàn bà phải làm thế nào để minh định lại cái vị trí của mình trong xã hội.
Người ta kể chuyện có những bà cho người ta vẽ rồi mình ký tên, viết hai ba câu vè bên dưới để rồi cũng có "danh gì với núi sông". Trên các lĩnh vực nghệ thuật khác cũng bị gặp cái nạn ấy. Bao giờ cho thái bình để con người bằng lòng với cuộc sống tầm thường, xứ tôi ngày nay đang trải qua một cơn kinh phong, không biết đâu là giả đâu là thật. Phải thái bình mới có thể thanh lọc lại được.
Sau một hồi nói chuyện, coi bộ Sung có vẻ đổi khác. Tôi không muốn thế, tôi vẫn cầu xin được yên thân. Mỗi khi có ai chạm đến cuộc đời là như người ta cầm gươm nhọn đâm vào gan, tôi bị khổ sở dằn vặt mất mấy hôm. Khổ vì phải từ chối, không biết mình hành động thế có đúng, co hợp với sự xếp đặt của định mệnh chăng.
Kiếp sau xin trả lại cho bố mẹ cái hình hài này. Có người cho là dại, không biết khai thác cái nhan sắc nghèo nàn của mình, che dấu những khuyết điểm bằng son phấn, bằng phương pháp mổ xẻ hoặc lụa là. Khoa học đang tìm đủ cách để phụng sự người đàn bà, giúp cho họ nói dối một cách trọn vẹn. Không phải tôi là kẻ trời bắt xấu nên đóng cái vai đạo đức giả đâu. Trái lại tôi bằng lòng với các xác của tôi cũng như khối đá bên đường chấp nhận cái hình thù của mình, không than vãn, không đòi thay đổi.
Các bạn cho tôi là lập dị, ngày tôi còn bé, để che cái lỗi sinh ra con gái thiếu nhan sắc của mình, mẹ tôi thường mang cái tích Chung Vô Diệm, xấu mà rồi được làm vợ vua Tề ra để an ủi. Tôi không cần an ủi, cuộc sống của tôi như thế này không Đế Vương lắm rồi sao.
Gặp anh Văn và chị Thu của Sung ở Đà Lạt. Chị Thu đẹp như người trong tranh, với anh Văn thì ngay phút đầu chưa quen mà chúng tôi như có biết nhau trước. Hợp chuyện ngay và có thể kết làm anh em ngay. Hỏi chị Thu có bằng lòng làm mẫu hộ, chị Thu gật đầu. Như thế là hôm nào nghỉ hè tôi có thể lên Đà Lạt vẽ, trong bức tranh Bàn Dĩnh tôi sẽ cho mang toàn mầu xanh tái, mầu da người chết. Cái chết của cô Thắng Ngọc được ông anh chôn theo bao nhiêu là người hầu kẻ hạ cho cô đỡ buồn cùng với thanh kiếm Bàn Dĩnh. Nếu dùng khoa phân tâm của Freud để nghiên cứu cái sự kiện lịch sử này thì hai anh em Thắng Ngọc và Hạp Lư, ngoài cái tình anh em ruột thịt ra phải còn một thứ tình gì khác nữa. Một thứ tình cảm phi luân lý mà các sử gia thời ấy chẳng dám ghi lại.
Có như vậy thì cô em gái mới nhõng nhẽo mà tự tử một cách rất vô lý, hoặc là cô ta dọa rồi nói đâm ra sự thật. Có ai lại đi tự tử vì cho rằng anh khinh, ăn thừa cá rồi mới mang cho mình. Tội nghiệp ông anh hối hận và thương tiếc một cách điên cuồng. Bàn Dĩnh là thanh kiếm đánh dấu cho mối tình ấy, một xác chết, một lưỡi kiếm với rất nhiều ma quái.
Ngoài ra còn bức tranh Mạc Gia cũng phải nhờ đến chị Thu, Mạc Gia phải nhảy vào lửa nhưng không phải chỉ vì yêu chồng, vì muốn cho chồng thành công trong việc đúc lên bảo kiếm mà thôi đâu…
Mới nghĩ đến sự bố cục của hai bức tranh thôi mà trong lòng đã nghe náo nức chỉ mong chóng đến hè để lên Đà Lạt làm việc.
Bảo là bạn của Sung, hai anh chị đều nhìn bằng đôi mắt ngờ vực, mà ngờ vực là phải, loài người đã hầu như quên hết cái căn bản thật thà rồi. Ai nói dối người ta còn tin, tin rằng kẻ ấy nói dối, nhưng đến kẻ nói thật thì chẳng ai muốn bị mang tiếng là khờ nên chẳng ai muốn tin.
Có thể rằng sự thật hôm nay nó chỉ thật ở hôm nay, ngày nào đó chúng tôi sẽ có thể hợp tính nhau, có thể yêu nhau. Người ta bảo nghệ sĩ cần phải yêu mới làm việc hay, và lắm kẻ còn tiên đoán rằng ngày nào tôi yêu thì con người tôi sẽ hoàn toàn đổi khác.
Thật không, người đàn ông có uy lực đến thế kia sao ? Còn đợi xem, Chung Vô Diệm thì phải chờ Tề Tuyên Vương chứ, gặp ai cũng lụy được sao.
Chị Thu đã đẹp lại còn khéo léo, việc nhà cửa bếp nước, đàn ông lấy vợ như thế tha hồ được chiều chuộng. Nhưng hình như có một điểm nào u tối ở trong khung cảnh gia đình ấy, một cái gì không trọn vẹn.
Trời bắt đẹp thì phải trả thuế cái nhan sắc, tuy rằng mới nhìn bề ngoài tưởng anh chị ấy rất hạnh phúc. Mỗi người đàn bà đẹp đều mang cái tâm trạng của Faust, anh chàng này ký kết với Méphistophèles để được hưởng tận những sự sung sướng vật chất ở đời. Người đàn bà ký kết cũng với một loại ác quỷ như Méphistophèles; để được đẹp. Cố nhiên là bản hợp đồng nào cũng phải có lợi cho đôi bên, hoặc là bên bỏ vốn phải được lợi hơn. Ác quỷ bỏ vốn, và người đàn bà chỉ là con nợ nên phải trả lại khá nhiều, cuối cùng lúc về già, hết nhan sắc cũng như mãn hạn bản hợp đồng. May quá, tôi không có ký hợp đồng với ác quỷ. Thế mà lại hay, đỡ mất thì giờ, quãng thì giờ tô điểm, ngồi hằng nửa buổi ở trước gương. Cái quãng thì giờ buồn bã lo sợ khi thấy những nếp nhăn bắt đầu vạch lên trán, lên mép. Nhưng coi chừng. Có phải vì không được cái may mắn xinh đẹp mà tôi đã tự tạo cho tôi cái lập luận này không ? Tôi đáng thương vậy sao ?
Hẹn sẽ vẽ biếu chị Thu với anh Văn một bức tranh, nhưng hẹn là một chuyện, còn hứng lại là một chuyện khác. Càng ngày tôi càng theo người đời, dối trá, tham lam, mơ danh hão…. Còn gì nữa, chừa đi con ạ, nếu muốn tâm trí được thảnh thơi. Cỏ xấu thật dễ mọc, trời chỉ cần mưa xuống có một hôm và bác làm vườn chỉ cần bị vợ bắt ở nhà quạt than có một buổi…
Lắm khi tôi muốn từ bỏ tất cả, ly dị với khung, với mầu, với sơn dầu, với bút lông để đi theo những người Việt ở trên mấy cái cốc vùng Căm Bốt. Sống cuộc sống ẩn dật của họ, không thèm muốn, không đòi hỏi.
Nếu trước mặt chỉ có núi, sau lưng chỉ có núi thì con người không thấy gì khác nữa để thèm muốn, để ước mơ, và để tranh dành nhau. Ngay đến một giòng sống rộng họ cũng không nhìn thấy vì nước là động, nước hay dục người quẩy gánh lên vai. Trai lại núi cô đọng, cứng rắn, con người miền núi cũng mang cái tâm trạng của núi…
(còn tiếp).